GİRESUN – Doğu Karadeniz’in en çok yağış alan illerinden biri olan Giresun’da, geçmişte yaşanan sel felaketlerinin izlerini silmek ve can kayıplarının önüne geçmek amacıyla başlatılan “Taşkın Erken Uyarı Sistemi” (TEUS) projesi genişletiliyor. DSİ ve AFAD koordinesinde yürütülen çalışmalarla, il genelindeki 49 kritik noktaya yerleştirilen yüksek teknolojili sensörler ve kameralar, dereleri saniye saniye takip ediyor.
Radar Sensörler Görev Başında
Özellikle Piraziz Abdal Deresi, Bulancak Domuz Deresi ve Yağlıdere gibi taşkın riski yüksek havzalara kurulan sistemler, insan müdahalesine gerek duymadan çalışıyor. Dere yataklarının üzerine monte edilen radar sensörler, su seviyesindeki en ufak bir yükselmeyi anlık olarak merkeze raporluyor. Güneş enerjisiyle çalışan bu istasyonlar, elektrik kesintilerinden etkilenmeyerek en zorlu hava koşullarında dahi veri akışını sürdürüyor.
Giresun’un coğrafi yapısı gereği derelerin taşkın riski, bölgede teknoloji tabanlı önlemlerin en çok yoğunlaştığı alanlardan biri haline gelmiş durumda. Özellikle Devlet Su İşleri (DSİ) ve yerel belediyelerin yürüttüğü çalışmalar, sensör ve kamera sistemlerini “Erken Uyarı” mekanizmasının merkezine koyuyor.
Giresun’daki dere taşkın riski gözetleme sistemleri hakkında öne çıkan detaylar şunlardır:
1. TEUS (Taşkın Erken Uyarı Sistemi)
DSİ tarafından hayata geçirilen bu sistem, Giresun genelindeki riskli derelerde aktif olarak kullanılıyor.
- İstasyon Sayısı: Giresun genelinde yaklaşık 49 istasyon kurulmuş durumda.
- Çalışma Mantığı: Dere yataklarına yerleştirilen radar sensörleri, su seviyesini anlık olarak ölçüyor. Su seviyesi belirli kritik eşiklere ulaştığında sistem sırasıyla Sarı, Turuncu ve Kırmızı alarm veriyor.
- Kamera Desteği: Bazı kritik noktalardaki istasyonlar sadece veri ölçümü yapmıyor, aynı zamanda online video aktarımı yapan kamera sistemleri ile donatılmış durumda. Bu sayede karar vericiler (Valilik, AFAD), dere yatağındaki durumu görsel olarak da teyit edebiliyor.
2. Kritik Havzalardaki Uygulamalar
Giresun’un özellikle taşkın geçmişi olan ilçelerinde bu sistemler hayat kurtarıcı rol oynuyor:
- Abdal Deresi (Piraziz): TEUS’un en aktif kullanıldığı noktalardan biri. Su seviyesi 330 santimetreyi aştığında sistemin verdiği kırmızı alarm sayesinde yolların kapatılması ve tahliyelerin yapılması sağlanıyor.
- Domuz Deresi (Bulancak): Yine radar sensörleri ile anlık takip edilen ve kırmızı alarm seviyesi 200 cm olarak belirlenen kritik bir nokta.
- Yağlıdere ve Çanakçı: Bu bölgelerde de yüksek yağış oranları sensörler vasıtasıyla takip edilerek havza bazlı yönetim yapılıyor.
3. Teknoloji ve Enerji Yapısı
- Güneş Enerjisi: İstasyonların çoğu, elektrik kesintilerinden etkilenmemesi için güneş panelleriyle kendi enerjisini üretiyor.
- Uzaktan Takip: Veriler DSİ Bölge Müdürlükleri ve AFAD merkezlerine kablosuz iletişim ağları üzerinden saniyelik olarak iletiliyor.
- Tahmin Süresi: Sistem, taşkın oluşmadan yaklaşık 1 saat önce bölge halkının uyarılmasına imkan tanıyor.
Kırmızı Alarm: Dakikalar Hayat Kurtarıyor
Sistem, su seviyesi belirlenen kritik eşiğe ulaştığında otomatik olarak devreye giriyor. Veriler anlık olarak DSİ 22. Bölge Müdürlüğü ve AFAD Giresun İl Müdürlüğü operasyon merkezlerine aktarılıyor.
- Sarı ve Turuncu Uyarı: Ekiplerin teyakkuza geçmesini sağlıyor.
- Kırmızı Alarm: Taşkın riski kesinleştiğinde bölgedeki vatandaşlara SMS yoluyla uyarı gidiyor, belediye hoparlörlerinden anonslar yapılıyor ve kolluk kuvvetleri riskli bölgelerdeki trafiği keserek tahliye işlemlerini başlatıyor.
Görsel Teyit ve Yapay Zeka Entegrasyonu
Sistem sadece veri ölçümüyle sınırlı kalmıyor. İstasyonlara entegre edilen yüksek çözünürlüklü kameralar, dere yatağındaki tıkanıklıkları, ağaç ve moloz birikintilerini canlı olarak operatörlere yansıtıyor. Bu sayede ekipler, fiziksel bir taşkın oluşmadan önce tıkanıklıklara müdahale etme şansı buluyor.
“Teknolojiyi Doğayla Birleştiriyoruz”
Yetkililer, Giresun’un dik yamaçları ve ani yağış rejimi nedeniyle saniyelerin bile kritik olduğunu vurgulayarak, “Hedefimiz, yağışın afete dönüşmesini engellemek. Bu dijital kalkan sayesinde, taşkın riskini vatandaşlarımıza yerleşim yerlerine ulaşmadan en az 1 saat önce haber verebiliyoruz” ifadelerini kullandı.
Giresun genelinde önümüzdeki dönemde sensör ağının daha da sıklaştırılarak, küçük dere kollarının da tamamen kontrol altına alınması hedefleniyor.
Bu bilgiler, başta Devlet Su İşleri (DSİ) 22. Bölge Müdürlüğü ve AFAD olmak üzere ilgili kamu kurumlarının resmi raporlarına, projelerine ve 2024-2026 yılları arasındaki güncel saha verilerine dayanmaktadır.
