Giresun Dereli’de patlak veren ve kamuoyunda infial yaratan bu iddialar, sadece bir yolsuzluk vakası değil; aynı zamanda devletin denetim mekanizmalarındaki yapısal boşlukların ne denli vahim boyutlara ulaşabileceğini gösteren bir “sistem zafiyeti” belgesidir.
Denetimin Olmadığı Yerde Vurgun Rutinleşir:
Giresun Dereli’de bir ilçe tarım müdürünün, köylünün rızkına göz dikerek 1 milyar TL’lik devasa bir kamu zararına imza attığı iddiaları, “devlet nerede?” sorusunu bir kez daha acı bir şekilde gündeme getirmiştir. Bir bürokratın, eşinin hesapları üzerinden lüks bir hayat sürecek kadar pervasızlaşabilmesi, tek başına bir şahsın suçu değil, sistemin o şahsı durduracak bir “otokontrol” geliştirememesinin sonucudur.
1. Kağıt Üstünde Kalan Dijitalleşme
- yüzyılda, “hayvanların sahte evrakla ölmüş gibi gösterilmesi” yoluyla milyonlarca liranın aktarılması, tarım kayıt sistemlerinin (TÜRKVET vb.) ne kadar manipülasyona açık olduğunu kanıtlamaktadır. Fiziksel bir kontrolün yapılmadığı, sadece evrak üzerinden yürüyen bir onay mekanizması, dürüst memur için iş yükü, niyet bozuk olan için ise “açık kapı” demektir.
2. “Gizli Hesap” Skandalı ve Koordinasyon Eksikliği
Haberde yer alan en çarpıcı detay; Tarım ve Orman Bakanlığı’nın, ilçe müdürlüğünün kontrolündeki bir banka hesabından haberdar olmamasıdır. Devletin maliye ağının, bir taşra teşkilatındaki paralel hesap hareketlerini takip edememesi, kurumlar arası veri paylaşımının ve merkezi hazine kontrolünün ne kadar zayıf olduğunu göstermektedir. Bir ilçe müdürünün kendi “finansal ekosistemini” kurabilmesi, denetim radarlarının sadece kağıt üzerinde çalıştığının kanıtıdır.
3. Soruşturmanın Geç Kalmışlığı: Atı Alan Üsküdar’ı Geçti mi?
İşlemlerin 2018 yılında başladığı ve hacminin 2020’den sonra devasa boyutlara ulaştığı belirtilmektedir. Sekiz yıl boyunca süren bir yolsuzluğun ancak eşinin hesap hareketlerindeki aşırılıkla fark edilmesi, “önleyici denetim” sisteminin iflas ettiğini gösterir. Kamu zararının 1 milyar TL’ye ulaşması beklendikten sonra başlatılan soruşturma, adaletin tecelli etmesinden ziyade hasar tespit çalışmasına benzemektedir. Üstelik zanlının yurt dışına kaçmış olması, idari takibin ardından adli sürecin hızla başlatılamadığını da ortaya koymaktadır.
Sonuç: Köylüye Destek, Sisteme Revizyon Şart
ORKÖY gibi projeler, zor şartlar altında üretim yapan köylüyü kalkındırmak için vardır; bürokratların servetini katlamak için değil. Eğer bir sistem; paravan kooperatifleri, sahte evrakları ve gizli hesapları yıllarca fark edemiyorsa, orada sadece bir “yönetici” değil, topyekûn bir denetim zihniyeti sorgulanmalıdır.
Devletin asli görevi, sadece ödenek çıkarmak değil; o ödeneğin tek bir kuruşunun dahi yanlış hesaba gitmediğinden emin olacak şeffaf ve aşılmaz bir denetim duvarı örmektir. Aksi takdirde, Giresun’da yaşanan bu skandal, ne ilk ne de son olacaktır.
